تهیه غذا


یكى از امور مهم خانه‏دارى پخت و پز و تهیه غذاست.مراتب‏كاردانى و سلیقه بانوان را باثبات میرساند.یك خانم كدبانو و با ذوق باصرف بودجه كم بهترین و خوشمزه‏ترین غذاها را تهیه میكند.اما یك‏خانم بى‏سلیقه هم زیاد بودجه صرف میكند و هم غذایش دلچسب نخواهدبود. خانمى كه بتواند غذاهاى لذیذ و مطبوع تهیه كند.بدین وسیله‏شوهرش را به خانه و زندگى علاقه‏مند میسازد،و كمتر اتفاق میافتد كه به‏هوس خوردن غذاهاى لذیذ به مهمانخانه و هتل برود.
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود:«بهترین زنان شما زنى است‏كه خودش را خوشبو كند و در طبخ غذا مهارت داشته باشد و اقتصاد را ازدست ندهد.چنین زنى یكى از عمال و كاركنان خدا خواهد بود.و عامل‏خدا هرگز با شكست و پشیمانى مواجه نخواهد شد (5) ».
در اینجا نمى‏توان در فن طباخى وارد شد و انواع غذاها و طرزتهیه آنها را تشریح كرد و اصولا از عهده نگارنده ساخته نیست،لیكن‏خوشبختانه كتابهاى خوبى در این باره به وسیله آشنایان به فن طباخى وتغذیه نوشته شده در دسترس است،میتوانید آنها را بخوانید و از تجربیات‏و سلیقه شخصى خودتان نیز استفاده نمایید و غذاهاى خوشمزه و مفید تهیه‏كنید،لیكن تذكر چند مطلب ضرورت دارد:
مطلب اول-غذا خوردن فقط براى لذت بردن و پر كردن شكم‏نیست.بلكه منظور بزرگترى در كار است.انسان بدانجهت غذا میخورد كه‏موادیرا كه براى حفظ سلامت و ادامه حیات سلولهاى بدن ضرورت داردبه آنها برساند،مواد لازم در انواع غذاها و میوه‏ها و سبزیجات و حبوبات وگوشتها پراكنده‏اند،و به طور كلى به شش دسته تقسیم میشوند:
اول-آب.
دوم-مواد معدنى مانند:كلسیم،فسفر،آهن،ید،مس.
سوم-مواد نشاسته‏اى.
چهارم-چربیها.
پنجم-پروتئین.
K . C ویتامین اویتامین B ویتامین ششم-انواع ویتامینها مانند:ویتامین
بیشتر وزن بدن انسان را آب تشكیل میدهد.آب غذاهاى جامد راحل میكند تا به وسیله روده جذب شوند،درجه حرارت بدن را تنظیم میكند،مواد معدنى براى رشد و نمو استخوانها و دندانها و تنظیم كار عضلات‏ضرورت دارند،مواد نشاسته‏اى و قندى تولید انرژى میكنند، چربیها نیز انرژى و حرارت تولید میكنند،پروتئین براى رشد بدن و تجدید سلولهاى‏كهنه ضرورت دارد.ویتامینها براى رشد بدن و استحكام استخوانها وتقویت اعصاب و تنظیم دستگاههاى بدن و سوختن غذاها در سلولهاضرورت دارند.
مواد مذكور براى حفظ سلامت انسان و ادامه حیات او كمال‏ضرورت را دارد،هر یك از آنها آثار خاصى دارد و گوشه‏اى از حوائج‏بدن‏را تامین میكند،فقدان یا كمبود یا زیادى هر یك از اینها به حیات و سلامت‏انسان لطمه میزند،و ممكن است‏بیماریهاى صعب العلاج و خطرناكى رابوجود آورد.سلامت و بیمارى،طول عمر و كوتاهى آن،سلامت اعصاب وبیماریهاى روانى، شادى و افسردگى،زشتى و زیبایى و به طور كلى كلیه‏حوادثى كه در بدن رخ میدهد مربوط به كیفیت تغذیه انسان است.
ما از آنچه میخوریم ساخته شده‏ایم،اگر انسان بداند چه چیز و چه‏مقدار بخورد كمتر بیمار خواهد شد،بدبختى اینجاست كه بدون توجه به‏احتیاجات غذایى بدن و خواص و آثار خوردنیها شكمش را از غذاهاى‏خوشمزه پر میكند و سلامت‏خویشتن را در معرض خطر قرار میدهد،وقتى‏بخود میآید كه كار از كار گذشته و كارخانه ظریف بدن فرسوده و مختل‏شده است،در آنهنگام به این طبیب و آن طبیب،این دارو و آن دارو پناه‏میبرد لیكن افسوس كه رنگ و روغن نمى‏تواند كارخانه فرسوده را ترمیم‏كند،بدین جهت پیغمبر اسلام فرمود:«شكم مركز همه بیماریها است‏» (6) .
اتفاقا انتخاب غذا معمولا بر عهده بانوان است،پس صحت وسلامت‏خانواده در دست آنهاست، بنابراین یك بانوى خانه‏دار مسؤولیت‏بسیار سنگینى بر دوش دارد كه اگر اندكى در این باره سهل انگارى كندممكن است‏خودش و شوهرش و فرزندانش را در معرض بیماریهاى‏سخت قرار بدهد،علاوه بر اینكه یك طباخ ماهرى است‏باید یك‏غذاشناس كامل بلكه یك طبیب حاذق باشد،نباید منظورش فقط پر كردن‏شكم اهل خانه باشد بلكه در وهله اول باید موادیرا كه براى حفظ سلامت وتامین حوائج غذائى بدن ضرورت دارد در نظر بگیرد،و تشخیص بدهد كه‏مواد لازم در كدام یك از خوردنیها و به چه مقدار وجود دارد،آنگاه بر طبق‏نیازمندیهاى گوناگون بدن از خوردنیها انتخاب كند و جزء برنامه خوراك‏قرار دهد،در عین حال سعى كند غذاهاى لازم و مفید را به صورتى‏خوشمزه و دلپذیر در آورده در اختیار خانواده قرار دهد.
پیغمبر اسلام صلى الله علیه و آله فرمود:«وظیفه زن نسبت‏به‏شوهرش اینست كه چراغ خانه را روشن كند و غذاى نیكو و شایسته تهیه‏ببیند (7) ».
زنى به رسول خدا عرض كرد:«خدمت كردن زن در خانه شوهر چه‏فضیلتى دارد؟فرمود:در مقابل هر كاریكه براى اداره امور منزل انجام دهدخدا نظر لطفى به او میفرماید.و كسیكه مورد نظر خدا واقع گردد معذب‏نخواهد شد (8) ».
مطلب دوم-احتیاجات غذائى افراد همیشه یكسان نیست‏بلكه‏نسبت‏به سنین و احوال مختلف اختلاف پیدا میكند،مثلا اطفال و جوانان‏چون در حال رشد و نمو هستند به مواد معدنى مخصوصا كلسیم نیاز بیشترى دارند،باید در برنامه غذائى آنها چیزهایى را داخل كرد كه از حیث‏مواد معدنى غنى باشند،همچنین افراد مذكور چون داراى حركت و فعالیت‏زیاد هستند و بیشتر انرژى مصرف میكنند به مواد انرژى‏زا مانند چربیها ومواد قندى و نشاسته‏اى بیشتر احتیاج دارند،در تغذیه آنان باید این موضوع‏رعایت‏شود.
و همچنین احتیاجات غذائى افراد نسبت‏به نوع شغلشان مختلف‏است:مثلا یك مرد كارگر احتیاج بیشترى به چربیها و مواد قندى ونشاسته‏اى دارد،زیرا لازمه شغلش كوشش و فعالیت زیاد است،اما كسیكه‏شغل راحت و آسانى داشته باشد به قدر یك كارگر احتیاج به مواد مذكورندارد.برنامه غذاى تابستان با زمستان نیز یكسان نیست،برنامه غذاى یك‏بیمار نیز نمیتواند با برنامه غذاى افراد سالم یكسان باشد،معمولا بایدبراى بیمار غذاى سبك و مقوى تهیه كرد،در مورد غذاى او باید ازپزشك دستور گرفت،به هر حال یك خانم خانه‏دار باید همه این نكات رارعایت كند و بر طبق احتیاجات افراد غذا برایشان تهیه كند.
مطلب سوم-یكى از نكات حساس و قابل توجه اینست كه وقتى‏سن انسان از چهل تجاوز كرد معمولا در معرض ابتلا به بیمارى چاقى‏قرار میگیرد،شاید بعضیها چاقى را علامت‏سلامت مزاج بشمارند لیكن‏این موضوع كاملا اشتباه است،چاقى یكى از بیماریهاى خطرناك شمرده‏میشود و عوارض ناگواریرا به دنبال دارد،اشخاص چاق در معرض ابتلاى‏به بیماریهاى قلبى،فشار خون،سخت‏شدن شریانها،بیماریهاى كلیه و كبدو كیسه صفرا و مرض قند میباشند،به تصدیق پزشكان و تایید آمارهاى‏شركتهاى بیمه افراد لاغر بیشتر از افراد فربه عمر میكنند،وقتى سن انسان از چهل تجاوز كرد فعالیت‏بدن كمتر میشود،در نتیجه، میزان‏سوخت و ساز آن نیز تقلیل مى‏یابد،بنابراین به چربیها و مواد قندى ونشاسته‏اى كمتر احتیاج پیدا میكند،در این سنین دستگاه تولید نیروى بدن‏كه كالوریها را به انرژى تبدیل میسازد كمتر كار میكند،در نتیجه،كالوریهاتبدیل نشده در اطراف كمر و اطراف شرایین و اعضاء بدن جمع شده تولیدچاقى میكنند،بهترین علاج چاقى كم خورى است مخصوصا چربیها و موادنشاسته‏اى و قندى.
خانمى كه به شوهرش علاقه‏مند است‏به مجردیكه آثار و علائم‏چاقى را در او مشاهده نمود باید فورا در برنامه غذائى او تجدید نظر كند،مواظب باشد پر خورى نكند،از مصرف چربیها و شیرینیها و خامه‏ممنوعش سازد،مواد قندى و نشاسته‏اى مانند نان و برنج از عوامل مهم‏چاقى هستند،كارى كند كه مرد از اینها كمتر مصرف نماید،به جاى اینهااز مواد پروتئین‏دار مانند:تخم مرغ و جگر و گوشت گوسفند و گوساله وپرندگان و ماهى و پنیر بیشتر در برنامه غذایى او بگنجاند،زیرا اینها هم‏رفع گرسنگى میكنند و هم كالرى كمترى دارند، لبنیات نیز در این سنین‏مناسب است،اگر از جانب طبیب ممنوع نباشد میوه‏جات و سبزیجات نیزمناسب است،در این باره با پزشك نیز مشورت كنید و دستور بگیرید،رعایت همه این نكات براى خانمى كه به شوهرش علاقه‏مند است كاملاضرورت دارد،در واقع حیات و سلامت‏شوهر به دست اوست،چون هرغذایى نزدش گذاشت ناچار تناول خواهد كرد.
لیكن اگر از شوهرت سیر شده‏اى و هوس بیوه شدن نموده‏اى ومیخواهى به طورى او را بقتل برسانى كه مورد تعقیب پلیس قرار نگیرى و كسى از جنایت تو مطلع نشود خیلى آسان است،غذاهاى بسیار چرب وشیرین و خوشمزه تهیه كن و نزد شوهرت بگذار و با اصرار زیاد به‏پرخورى تشویقش كن،تا میتوانى نان و برنج در برنامه غذایش بگنجان،یك سفره رنگارنگ و زیبا برایش پهن كن،در اینصورت او تا بتواندشكمش را از این غذاهاى لذیذ پر میكند.
اگر بدین برنامه عمل كردى مطمئن باش فاصله چندانى با بیوه‏شدن ندارى،بزودى او را از دست‏خواهى داد،در عین حال از خدمات وپذیرائیهاى تو اظهار رضایت‏خواهد نمود.
ممكن است‏خواننده گرامى بگوید:برنامه غذائى مذكور براى طبقه‏یك و ثروتمندان خوب است كه به انواع غذاهاى لذیذ و گرانقیمت‏دسترسى دارند اما براى طبقه سه كه اكثریت ملت را تشكیل میدهند و باتلاش شبانه روزى لقمه غذاى ساده‏اى بدست مى‏آورند قابل عمل نیست،اینگونه افراد چگونه مى‏توانند براى تامین حوائج عمومى بدن برنامه‏غذائى داشته باشند؟!
لیكن خواننده گرامى باید بدین مطلب توجه داشته باشد كه‏خوشبختانه مواد ضرورى تغذیه بدن در همین غذاهاى ساده و طبیعى بقدركافى وجود دارد.اگر كدبانوى خانه از فن تغذیه و طبخ اطلاع كامل داشته‏باشد مى‏تواند از همین حبوبات و میوه‏جات ساده مانند نخود و لوبیا وعدس و گندم و سیب و پیاز و گوجه و هویج و انواع مختلف سبزیجات‏غذائى درست كند كه هم مطبوع باشد و هم مطابق بهداشت و حفظ الصحه‏لیكن كاردانى و سلیقه لازم دارد.

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 20 دی 1388    | توسط: نوید    |    | نظرات()