تغذیه و بهداشت


یكى از كارهاى حساس بانوان تغذیه اطفال است.سلامت وبیمارى،زشتى و زیبایى،حتى خوش اخلاقى و بد اخلاقى،زیركى و كودنى‏كودكان مربوط به چگونگى تغذیه آنها است. احتیاجات غذائى آنان بابزرگسالان یكسان نخواهد بود و در سنین مختلف نیز تغییر پیدا مى‏كند.
یك بانوى بچه‏دار باید همه این جهات را رعایت كند.
بهترین و كاملترین غذاها شیر است.تمام موادى كه براى تغذیه ورشد بدن ضرورت دارد در شیر هست.به همین جهت‏شیر مادر براى نوزاداز هر غذائى سالم‏تر و بهتر مى‏باشد.
زیرا مواد موجود در شیر مادر با دستگاه گوارش طفل مناسب بوده‏براحتى هضم مى‏شود.به علاوه،تقلب بردار نیست.نیازى هم به جوشاندن‏ندارد تا بعض مواد غذایى آن در اثر جوشاندن از بین برود.
بدین جهت‏حضرت على علیه السلام فرمود:براى طفل هیچ غذایى‏بهتر و با بركت‏تر از شیر مادر وجود ندارد (13) .
دكتر عبد الحسین طبا رئیس منطقه مدیترانه شرقى بهداشت جهانى‏در پیام خود مى‏گوید: عامل مهمى كه كودك را مستعد بیمارى مى‏كند محروم كردن وى از شیر مادر یعنى یگانه بیمه زندگى اوست (14) .
لیكن مادران بچه شیر ده باید بدین موضوع توجه داشته باشند كه‏مواد مختلف غذایى اطفال به وسیله شیر خوردن در اختیار آنها گذارده‏مى‏شود.
مواد موجود در شیر هم باید به وسیله غذاى مادر تامین شود.یعنى‏چگونگى شیر مادر به نوع و مقدار خوراك او بستگى دارد.به هر نسبت كه‏غذاى مادر متنوع و كامل باشد به همان نسبت‏شیرش نیز كامل و غنى‏خواهد بود.بنابراین،بر مادران شیر ده لازم است كه در آن ایام از غذاى‏خودشان كاملا مراقبت نمایند.باید غذاى آنها از حیث غذائیت‏به قدرى‏غنى باشد كه بتواند احتیاجات غذایى خودشان و نوزادشان را تامین كند.
اگر این جهت را مراعات نكنند ممكن است‏سلامت‏خودشان و طفلشان درمعرض خطر قرار گیرد.بر پدر نیز لازم است كه برنامه غذایى همسر بچه‏شیرده‏اش را طورى مرتب سازد كه از جهت غذائیت‏بسیار غنى و كامل‏باشد و بدین وسیله سلامت او و فرزندش را تامین نماید.و اگر در این باره‏كوتاهى نمود جریمه‏اش را به دكتر و دارو خواهد پرداخت.در این باره‏مى‏توان از پزشك دستور گرفت‏یا از كتابهاى غذاشناسى استفاده نمود.
ولى به طور كلى غذاى مادر باید متنوع و گوناگون باشد،باید از انواع‏خوراكیها میل كند.باید انواع سبزیها،میوه‏ها،حبوبات،گوشت،تخم مرغ،لبنیات در برنامه غذایى او گنجانده شود،و از همه اینها گاه گاه استفاده‏كند.به هر حال،شیر مادر بدون تردید آثار نیك یا بدى در نوزاد خواهدگذاشت كه نمى‏توان آنها را نادیده گرفت.بدین جهت على علیه السلام فرمود:زنان احمق را براى شیر دادن انتخاب نكنید زیرا شیر طبیعت نوزادرا دگرگون خواهد ساخت (15) .
حضرت باقر علیه السلام فرمود:زنان زیبا را براى شیر دادن‏انتخاب كنید زیرا شیر اثر دارد و صفات زن شیرده را به طفل شیرخوارسرایت مى‏دهد (16) .
نوزاد را منظم و در ساعتهاى معین شیر بدهید،تا با نظم و ترتیب‏عادت كند و بردبار و صبور بار بیاید،و معده و دستگاه گوارشش سالم‏بماند.اگر نظم و ترتیب را رعایت نكردید و هر وقت گریه كرد پستان دردهانش گذاشتید با همین وضع عادت مى‏كند.
گاه و بیگاه گریه را سر مى‏دهد و اسباب مزاحمت‏شما را فراهم‏مى‏سازد.در بزرگى نیز همین بى‏نظمى را از دست نخواهد داد.حریت وآزادى را از دست مى‏دهد.در مشكلات زندگى صبر و حوصله ندارد و بااندك چیزى یا ستیزه‏گرى را آغاز مى‏كند یا به گریه و زارى متوسل‏مى‏شود. خیال نكنید كه رعایت نظم و ترتیب درباره نوزاد دشوار است.اگرچند روزى صبر و حوصله به خرج بدهید بزودى با برنامه دلخواه شماعادت خواهد كرد.
كارشناسان تغذیه اطفال اظهار مى‏دارند كه هر سه یا چهار ساعت‏یك بار باید نوزاد را از شیر سیر كرد.در موقع شیر دادن طفل را در دامن‏بگذارید.زیرا علاوه بر اینكه شیر خوردن برایش آسان است،از شمااحساس محبت و مهربانى مى‏كند و همین احساس در شخصیت آینده‏اش مؤثر خواهد بود.هنگامى كه در رختخواب خوابیده‏اید نوزاد را پهلوى‏خودتان نگذارید و شیر بدهید.زیرا ممكن است در همان حالیكه پستانتان‏در دهان اوست‏خوابتان ببرد و بدین وسیله آن طفل بیگناه كه نمى‏تواند ازخویش دفاع كند خفه شود.این امر را خیلى بعید مشمارید زیرا از این قبیل‏حوادث بسیار اتفاق افتاده است.
اگر پستان شما شیر ندارد مى‏توانید از شیر گاو استفاده نمایید.ولى‏چون شیر گاو غلیظتر از شیر زن مى‏باشد و قند كمترى دارد قدرى آب وقدرى شكر به آن اضافه كنید.یا از شیرهاى پاستوریزه استفاده كنید یااینكه شیر را در حدود بیست دقیقه بجوشانید تا اگر داراى میكروب است‏كشته شود.شیر داغ یا سرد به بچه ندهید مواظب باشید حرارتش به اندازه‏حرارت شیر مادر باشد.بعد از هر دفعه كه او را شیر میدهید شیشه وسر شیشه را كاملا بشویید،مخصوصا در تابستان،زیرا ممكن است آلوده ومتعفن گردد و به سلامت‏شیرخوار آسیب رساند.مواظب باشید شیر فاسد ومانده به او ندهید.براى شیر دادن بهتر است از شیشه‏هاى درجه‏دار استفاده‏كنید تا مقدار خوراكش منظم گردد.
اگر مى‏خواهید از شیر خشك استفاده كنید حتما با پزشك اطفال‏مشورت نمایید زیرا شیر خشك انواع مختلفى دارد باید پزشك تعیین كندچه نوعى از آنها با دستگاه گوارش طفل شما تناسب دارد به هر حال دقت‏كنید تازه باشد.
مى‏توانید گاهى هم آب میوه به كودك بدهید.از پنج‏شش ماهگى‏كم كم به غذا خوردن عادتش بدهید مى‏توانید از سوپ رقیق استفاده كنید.
مى‏توانید بیسكویت‏یا نان قندى تازه را در آب حل كرده به او بخورانید. ماست‏شیرین و پنیر تازه نیز مفید است.از نه ماه به بعد از غذاهاى‏خوراكى خودتان قدرى به او بدهید.نوزاد هم مانند شما احتیاج به آب پیدامى‏كند اگر احساس كردید تشنه است آبش بدهید.گریه و بیتابى اطفال‏گاهى در اثر تشنگى مى‏باشد.غذاهاى رقیق و متنوع به او بدهید مخصوصامیوه‏جات و سبزیهاى پخته و سوپ استخوان براى اطفال مفید است.اما تامى‏توانید دستگاه گوارش جدید و بى‏عیب آنها را به وسیله چاى مسموم‏نسازید.
بهداشت و نظافت كودك را كاملا رعایت كنید.رختخواب ولباسهایش همیشه تمیز باشد. كهنه‏هایش را زود بزود عوض كنید.
دستهایش را با آب و صابون بشویید،از حمام دادن و شستشوى او غفلت‏نكنید.زیرا كودك در مقابل میكروبها چندان استقامتى ندارد،اگربهداشت را رعایت نكنید ممكن است‏بیمار یا تلف شود.
از بیمارى‏هائى كه واكسن دارند مانند:آبله،سرخك،سیاه سرفه،آبله مرغان،مخملك،فلج اطفال،به وسیله واكسن قبلا از آنها جلوگیرى‏كنید.علاج واقعه را قبل از وقوع باید كرد.
خوشبختانه واكسن این قبیل بیماریها در بهداریها مجانا در اختیارشما گذاشته مى‏شود.
اگر قوانین نظافت و بهداشت را كاملا رعایت كنید مى‏توانیدفرزندانى سالم و شاداب و نیرومند پرورش دهید و از خویشتن به یادگاربگذارید.
بخش دوم:وظائف مردان
سرپرست‏خانواده
زن و شوهر دو ركن بزرگ خانواده هستند لیكن مرد بدانجهت كه‏آفرینش ویژه‏اى دارد و از جنبه تعقلات قوى‏تر است ركن بزرگ وسرپرست‏خانواده محسوب میشود.
خداوند بزرگ نیز او را به عنوان قیم و سرپرست‏خانواده شناخته‏در قرآن كریم میفرماید: مردها سرپرست زنان میباشند،زیرا خدا بعض‏كسان را بر بعض دیگر برترى داده است (1) .
چون بدین مقام شناخته شده طبعا وظائف سنگین‏تر و دشوارترى‏هم خواهد داشت.
اوست كه میتواند با تدبیرات عاقلانه خویش خانواده را به بهترین‏وجه اداره كند و اسباب خوشبختى و سعادت آنان را فراهم سازد و محیطخانه را همانند بهشت‏برین مرتب و منظم گرداند،و همسرش را به صورت‏فرشته‏اى در آورد.
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود:مرد سرپرست‏خانواده‏است و هر سرپرستى نسبت‏به زیردستانش مسؤولیت دارد (2) .
مردى كه مدیر خانواده است‏باید بدین نكته توجه داشته باشد كه زن نیز انسانى است مانند مرد.خواسته‏ها و آرزوها و حق حیات و آزادى‏دارد.باید بداند كه زن گرفتن به معناى برده گرفتن نیست‏بلكه به معناى‏انتخاب شریك در زندگى و یار و مونس گرفتن است.باید به خواسته‏هاى‏درونى و آرزوهاى او نیز توجه داشته باشد.چنان نیست كه مرد مالك‏مطلق زن و مطلق العنان باشد.زن نیز حقوقى بر گردن شوهر دارد.
خداوند بزرگ در قرآن مجید میفرماید:همانطور كه زنها نسبت‏به‏شوهرانشان وظائفى دارند حقوقى هم بر گردن آنها دارند و مردان را بر آنهابرترى هست (3) .

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 20 دی 1388    | توسط: نوید    |    | نظرات()