تنبیه


زن و شوهر گر چه یك زندگى مشترك خانوادگى را تشكیل‏میدهند و باید در اداره امور منزل تشریك مساعى نمایند لیكن بهر حال دربعض موارد اختلاف سلیقه هم دارند.مرد میل دارد تمام امور خانواده‏مطابق خواست‏خودش انجام بگیرد و زن مطیع او باشد،بر عكس زن هم‏همین خواست و تمایل را دارد.در اینجاست كه صدور اوامر و نواهى ازطرفین آغاز میشود و مخالفت‏ها و كشمكش‏ها شروع مى‏گردد.بهترین راه حل اینست كه زن و شوهر دست از امر و نهى بردارند و در موارداختلاف با مشورت و تبادل نظر به تفاهم برسند،و اگر دست از زورگوئى ولجبازى بردارند غالبا به تفاهم مى‏رسند و مشكلى بوجود نخواهد آمد. لیكن‏هیچیك از آنها حق ندارد عقیده‏اش را بر دیگرى تحمیل كند و او رامجبور نماید كه مطابق دستورش عمل كند،و در صورت تخلف حق نداردتوبیخ یا تنبیهش كند.لیكن بعض مردها به بهانه اینكه قیم و سرپرست‏خانواده هستند چنین حقى را براى خودشان قائل هستند.به خودشان حق‏میدهند كه مطابق دلخواهشان امر و نهى كنند.و همسرانشان را موظف‏میدانند كه مطیع دستوراتشان باشند و هرگز تخلف نكنند.و در صورت‏تخلف او را مورد عتاب و خطاب و توبیخ و تهدید قرار میدهند.و چنین‏رفتارى را حق خویش مى‏پندارند. حتى گاهى به ضرب و شتم و اذیت اقدام‏مینمایند.در صورتیكه مرد حق اذیت و آزار و كتك زدن به همسرش راندارد.مردان زمان جاهلیت كه از عاطفه و انسانیت كم بهره بودند همسران‏خودشان را مورد اذیت و آزار و ضرب و شتم قرار میدادند و پیامبر اسلام‏براى جلوگیرى از این عمل زشت‏به پا خاست و فرمود:هر مردى كه‏بصورت همسرش سیلى بزند. خدا بفرشته مامور دوزخ (مالك) دستورمیدهد كه در دوزخ هفتاد سیلى بر صورتش بزند.و هر مردى كه دستش رابر موهاى زن مسلمانى بگذارد (براى اذیت موى سرش را بگیرد) در دوزخ‏دستش با میخهاى آتشین كوبیده میشود (8) .
رسول خدا صلى الله علیه و آله زدن زنان را نهى كرد مگر درموردیكه تنبیه واجب باشد (9) .
پیامبر گرامى اسلام فرمود:هر مردیكه همسرش را كتك بزند-وبیش از سه ضربه باشد-خدا او را در قیامت در حضور خلائق نگه میداردو رسوایش میسازد.و خلق اولین و آخرین چنین مردى را تماشا میكنند. (10) پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمود:تعجب میكنم از مردیكه‏همسرش را كتك مى‏زند در صورتیكه خودش در كتك خوردن سزاوارتراز همسرش میباشد.اى مردم!زنانتان را با چوب نزنید،زیرا قصاص‏دارد. (11)
مردیكه همسرش را كتك بزند بر او ستم كرده و ستمگر،هم در این‏جهان و هم در جهان آخرت بكیفر خواهد رسید.آن هم ظلم به فرد ناتوانیكه‏با صدها امید و آرزو به خانه شوهر آمده.بدان امید آمده كه در پناه اوآرامش و آسایش بجوید.به مردى پناه آورده كه حامى و غمخوار او باشد ودر مشكلات یاریش كند.زن امانتى است از جانب خدا كه به مرد سپرده‏میشود.آیا كسى با امانت الهى چنین رفتار میكند؟!امیر المؤمنین‏علیه السلام فرمود: زنان بنزد مردان به امانت گذارده میشوند.مالك نفع وضرر خودشان نیستند.آنها نزد شما امانتهاى خدا هستند.آزارشان نرسانیدو بر آنها سخت نگیرید. (12)
مردیكه همسرش را مورد ضرب و شتم قرار میدهد بر روح اوضربه‏اى وارد میسازد و عقده‏اى بوجود مى‏آورد كه به سادگى قابل رفع‏نخواهد بود.صفا و محبت‏خانوادگى را از بین مى‏برد.من نمیدانم با چنین همسر كتك خورده و تحقیر شده‏اى چگونه مى‏توان روابط همسرى‏برقرار كرد؟واقعا خجالت دارد!!
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود:آیا یكى از شما همسرش رامى‏زند سپس او را در آغوش مى‏گیرد؟! (13)
بنابراین در مواردیكه شوهر حقى بر همسرش ندارد شرعا و قانوناو اخلاقا مجاز نیست او را بكارى مجبور سازد و در صورت تخلف به تنبیه‏و كتك اقدام نماید.مثلا زن شرعا موظف نیست كه امور خانه‏دارى راانجام دهد.مانند نظافت منزل،طبخ غذا،شستن لباس و ظرفها، بچه‏دارى وهم چنین خیاطى،قالى بافى،گلدوزى و دیگر كارها،گر چه بانوان با میل ورغبت كارهاى منزل را انجام میدهند و در این باره هم حرفى ندارند،لیكن‏وظیفه آنها نیست.شوهر باید از همسرش در برابر انجام این كارها تشكر وقدردانى نماید.و بدین وسیله او را تشویق نماید.ولى اگر بعض كارها راانجام نداد یا ناقص انجام داد،مرد حق ندارد او را مورد تنبیه و توبیخ وضرب و شتم قرار دهد.
اسلام فقط تنبیه را در جائى تجویز میكند كه حقى از شوهر تضییع‏میشود.و آن در دو مورد است:
اول-مرد شرعا و قانونا حق دارد از همسرش بهره جنسى بگیردو از انواع تمتعات و لذتها استفاده كند.زن شرعا و قانونا موظف است دربرابر این خواسته مرد تمكین نماید.و خویشتن را در اختیار او قرار دهد.
اگر زن تمكین نمود مشكلى بوجود نخواهد آمد.اما اگر از انجام‏خواسته‏هاى مرد امتناع ورزید،در اینصورت بهتر است مرد،ابتداء با نرمى و ملایمت و حتى تقدیم هدیه دل همسرش را بدست آورد و بكام‏جوئى نائل‏گردد.ولى اگر احساس كرد كه زن قصد اذیت و لجبازى دارد و بهیچ وجه‏تمكین نمیكند،و مرد هم تاب تحمل ندارد،در یك چنین موردى مرد حق‏دارد به تنبیه متوسل شود.آنهم با رعایت احتیاط و حفظ سلسله مراتب درچنین موردى قرآن مى‏گوید:همسرانى را كه احساس میكنید از تمكین دربرابر خواسته شما (تمتعات جنسى) امتناع مى‏ورزند،ابتداء آنها را پند وموعظه بدهید،سپس در بستر از آنها جدا شوید سپس آنها را بزنید.پس‏اگر اطاعت نمودند بر آنان ستم روا ندارید.بدرستیكه خدا عالى و بزرگ‏است (14)
چنانكه ملاحظه مى‏فرمائید،خداوند متعال در این آیه،به شوهراجازه میدهد كه همسرش را كه در برابر خواسته‏هاى مشروعش،یعنى‏لذتجوئى و كامیابى تمكین نمیكند و قصد اذیت و تمرد دارند،مورد تنبیه‏قرار دهند.آن هم در سه مرحله:مرحله اول:پند و اندرز.مرحله دوم: اگرپند و اندرز مفید واقع نشد یا بسترش را جدا كند یا در بستر پشت‏به او كندو بخوابد و بدین وسیله،خشم و ناراحتى خودش را اظهار نماید.مرحله‏سوم:اگر این عمل هم مؤثر واقع نشد و زن هم چنان به لجبازى و تمردخویش ادامه میدهد،به مرد اجازه داده شده كه براى استیفاى حق مشروع‏و قانونى خویش به كتك زدن متوسل شود.اما مرد حتى در این حال هم‏حق ندارد از حد مشروع تجاوز نماید و مرتكب ظلم و ستم شود.مرد بایددر این مورد به چند نكته توجه كند.1-هدف از ضرب باید اصلاح وتربیت‏باشد نه انتقامجوئى.2-با دست‏باشد یا چوب نازك،چنانكه در روایات آمده با چوب مسواك.3-طورى بزند كه بدن او سیاه و قرمزنشود و الا باید جریمه (دیه) بپردازد.4-از ضربه زدن به جاهائیكه احتمال‏خطر دارد، مانند چشم و سر و شكم جدا اجتناب نماید.5-ضرب طورى‏باشد كه موجب كدورت عمیق و عقده غیر قابل علاج نگردد،و زن را به‏لجبازى و تمرد و طغیان بیشتر وادار ننماید.6-همواره این نكته را درنظر داشته باشد كه مى‏خواهد با این زن زندگى كند و از محبتهاى قلبى وصفا و اخلاص او بهره بگیرد.7-توسل به كتك در صورتى تجویز شده،كه زن در برابر عدم تمكین، معذور نباشد.مثلا اگر زن به علت‏حائض‏بودن،یا روزه‏دار بودن در ماه رمضان،یا در حال احرام بودن،یا بیماربودن،از تمكین خوددارى نمود مرد حق ندارد او را تنبیه نماید.
دوم-زن اگر خواست از منزل خارج شود باید از شوهرش اجازه‏بگیرد و اگر اجازه نداد شرعا حق ندارد خارج شود.و اگر بدون اجازه‏خارج شد مرتكب گناه شده است.در حدیث آمده كه پیغمبر اكرم صلى الله‏علیه و آله نهى كرد كه زن بدون اجازه شوهر از منزل خارج شود و فرمود:
هر زنى كه بدون اذن شوهر از منزل خارج شود همه فرشتگان آسمانى و هرچیزى كه بر او مرور میكند-از جن و انس-او را لعنت میكنند تا اینكه‏به منزل باز گردد (15) .و این موضوع حقى است كه شوهر بر گردن زن دارد كه‏واجب است آن را ادا كند.
لیكن مرد نباید در این باره سختگیرى كند و همسرش را بدین وسیله‏اذیت نماید.بهتر است در هر جا كه محذورى نمى‏بیند اجازه بدهد برود.
تشریع این حق براى قدرت نمائى و تحت فشار قرار دادن همسر نیست‏بلكه بدان منظور است كه مرد بتواند همسرش را از رفتن به جاهاى غیرمناسب باز دارد و در حفظ و صیانت او اقدام نماید.سختگیریهاى بیجا نه‏تنها مفید نیست‏بلكه به انس و محبت و اعتماد خانوادگى نیز لطمه واردمیسازد.و حتى ممكن است گاهى موجب طغیان و تمرد و انحراف او رافراهم سازد.اما اگر رفتن به جائى را غیر مناسب و باعث فساد اخلاق وارتكاب گناه تشخیص داد باید همسرش را از رفتن بآنجا جدا نهى كند.وبر زن هم واجب است اطاعت كند و از رفتن به آن مجلس خوددارى نماید.
بهر حال اگر زن از دستورات شوهر سرپیچى و تمرد میكند و بدون‏اجازه بلكه با نهى شوهرش از منزل خارج میشود،مرد حق دارد او رابهمان صورت قبل مورد تنبیه قرار دهد.با حفظ همان مراحل و شرائط.
البته زن مى‏تواند در چند مورد بدون اجازه شوهر از منزل خارج شود وشوهر هم حق ندارد او را منع نماید.1-خارج شدن از منزل براى‏یاد گرفتن مسائل ضرورى دین.2-مسافرت براى حج در صورت‏استطاعت.3-خارج شدن از منزل براى پرداخت‏بدهى در صورتیكه‏بدون خروج امكان پرداخت نباشد.

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 20 دی 1388    | توسط: نوید    |    | نظرات()